İran ile ABD arasında yaklaşık iki aydır devam eden dolaylı müzakerelerde olası bir anlaşmanın kapıda olduğu düşünülürken, İsrail’in Lübnan’ın başkenti Beyrut’un güneyine düzenlediği saldırı, Ortadoğu’yu bir kez daha savaşın eşiğine getirdi. İran, bu saldırıyı müzakerelerde “kırmızı çizgi” olarak gördüğü Lübnan’a yapılan bir hamle olarak değerlendirerek, İsrail’e füze saldırısıyla yanıt verdi. ABD Başkanı Donald Trump ise tarafları sakinleştirmeye çalıştı. İran, “operasyonların” sona erdiğini belirtmiş olsa da, İsrail’in atacağı adımlar henüz belirsizliğini koruyor. İşte İran ve İsrail hattındaki son durumu özetleyen dört ana başlık:
1- **GERİLİMİN BAŞLANGICI**
İran ile İsrail arasındaki krizin fitilini, İsrail’in Beyrut’un güneyindeki Dahiye bölgesine yaptığı saldırı ateşledi. İsrail ordusu, 3 Haziran’da duyurulan ateşkese rağmen, Hizbullah’ın kalesi olarak bilinen bölgede iki ayrı yapıyı hedef aldı. Lübnanlı yetkililerin verdiği bilgilere göre, bu saldırı sonucunda 2 kişi hayatını kaybederken, 11 kişi yaralandı. İran, saldırının ardından misilleme sinyalleri verdi; İran Meclisi Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rızai, “İşgal altındaki topraklarda semayı izleyin” açıklamasında bulundu. İran’ın baş müzakerecisi Muhammed Kalibaf da “Silahlı kuvvetlerimizin eli tetikte” uyarısında bulundu. Tahran yönetimi, yerel saatle 22.00 civarında İsrail’e füze saldırıları düzenleyerek tehditlerini hayata geçirdi.
2- **YAŞANAN GELİŞMELER**
Devrim Muhafızları Ordusu, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının merkez üssü olduğunu savunduğu Ramat David, Nevatim ve Tel Nof üslerini balistik füzelerle hedef aldı. İsrailli yetkililer, İran’ın gece boyunca 30 füze fırlattığını bildirdi. İsrail genelinde okullar tatil edilirken, Kudüs’ün batısındaki Beyt Şemeş ve Necef Çölü’ndeki Beerşeba şehrine roket ve şarapnel parçaları isabet etti. İsrail, İran’ın güneybatısındaki Mahşehr kentindeki Karun Petrokimya Tesisi’ni ve ardından Tahran, İsfahan, Tebriz ve Karaj kentlerini balistik füzelerle vurdu. Yemen’deki Husiler de İsrail’in Yafa kentine bir saldırı düzenledi. İran Silahlı Kuvvetleri, İsrail’e karşı askeri operasyonların sona erdiğini açıklasa da krizin sona erip ermediğine dair net bir işaret yok.
3- **ABD’NİN TUTUMU**
Karşılıklı saldırıların ardından gözler, bir anlaşmanın yakın olduğunu öne süren ABD Başkanı Donald Trump’a çevrildi. Trump, önceki gece Netanyahu ile bir telefon görüşmesi yaparak saldırıların durdurulmasını istedi. Gerilimin ilk saatlerinde taraflara itidal çağrısında bulunan Trump, Netanyahu’dan İran’ın füze saldırılarına karşılık vermemesini talep etti. “Bibi’ye ne yapacağı konusunda çok dikkatli olması gerektiğini, aksi halde İran karşısında yalnız kalabileceğini söyledim” ifadesini kullandı. Trump, İsrail’in İran’a yönelik saldırılarından “son dakikada” haberdar edildiğini vurgularken, buna rağmen saldırının kapsamını sınırlamayı başardığını belirtti. CNN televizyonu ise üst düzey bir ABD’li yetkiliye dayanarak, ABD’nin İran’dan İsrail’e gönderilen füzelerin engellenmesine yardım etmediğini iddia etti.
4- **ANLAŞMA ÜZERİNDEKİ ETKİLER**
Son gerilim, ABD ile İran arasında 8 Nisan’da varılan ateşkesten bu yana devam eden müzakereleri olumsuz yönde etkileyebilir. Trump’ın artık bir anlaşma yapmak istediği öne sürülürken, Tahran’ın nükleer programını tamamen sona erdirmek için hangi adımları atacağı belirsizliğini koruyor. Bu durum, Ortadoğu’daki dengelerin yeniden şekillenmesine neden olabilir.
